Амжилт хүсье!: 2011

Wednesday, April 13, 2011

Гурван- Эрдэнэ БДС

Захирлын мэндчилгээ

Захирал доктор(Ph.D) , профессор Ч.Жачин

“Гурван-Эрдэнэ” Багшийн дээд сургуулийн вэб хаягт зочилж байгаа эрхэм Таны энэ өдрийн түмэн амар амгаланг айлтгая.
Ном, багш, шавийн чандмань холбоонд шүтэж, боловсролын уламжлал, шинэчлэлийн зохистой уялдаа холбоонд түшиглэн орчин үеийн дэлхий нийтийн жишигт нийцсэн боловсролтой иргэн төлөвшүүлэх нь бид бүхний эрхэм зорилго билээ.

Манай сургууль:

- Магистр

- Бакалаврын түвшний сургалт явуулж байна.

Эрхэм зорилго

Хүмүүнлэг нээлттэй үйлчилгээ

Хэрэгцээнд түшиглэсэн сургалт

Бүтээлч, чадавхитай мэргэжилтэн

Манай онцлог

Чадварт суурилсан сургалт

Гэгээрэлд чиглэсэн боловсрол

Сургуулийн онцлог давуу тал

Сургалт чанартай, дотоод гадаадын оюутныг 15 жил сургаж төгсгөсөн чанартай сургалт, туршлага
Сургалтыг орчин үеийн техник технологийг ашиглан шинэлэг, сонирхолтой хэлбэрээр явуулна.
Төгсөх ангидаа оюутан зайнаас суралцах боломжтой
Хотын аль ч дүүргээс сургуульдаа нэг унаагаар ирнэ

СУРГАЛТЫН АЛБА

Сургалтын алба нь сургалтын албаны дарга, сургалтын албаны ажилтан гэсэн 3 хүний орон тоотой ажилладаг бөгөөд мэргэжлийн тэнхимүүд болон номын сан, мэдээллийн баазыг шууд харьяалан ажилладаг. Сургалтын алба нь :

1. Сургалтын агуулга, аргазүй, чанар, үр дүнг дээшлүүлж боловсронгуй болгох бодлого, хөтөлбөр, арга хэмжээ төлөвлөн ажиллах, хичээл, шалгалтын хуваарь, цагийн графикийг тогтоон мөрдүүлж, хяналт тавих,
2. Сургалтын төлөвлөгөө, хичээлийн хөтөлбөрийг боловсронгуй болгон төгөлдөржүүлэх талаар зохион байгуулалтын арга хэмжээ авч ажиллах, гүйцэтгэлд агуулгын хяналт тавих,

СУРГАЛТ ЯВУУЛЖ ИРСЭН МЭРГЭЖЛҮҮД

Манай сургууль бакалаврын сургалтыг БСШУЯ-ны Боловсролын асуудал эрхэлсэн Төрийн захиргааны төв байгууллагын зөвшөөрлөөр дараах чиглэлүүдээр сургалтын үйл ажиллагаа явуулж ирлээ. Тус сургууль мэргэжлийн 8 чиглэлээр сургалт явуулж байгаа бөгөөд 5 мэргэжил нь хос мэргэжил байна.

Сургалт явуулж буй мэргэжлүүд:

Боловсролын онол-түүх /магистр/
Багш, Монгол хэл, уран зохиолын /бакалавр/
Багш, Түүх, нийгэм судлалын /бакалавр/
Багш, Бага ангийн /бакалавр/
Багш, Монгол хэл, англи хэлний /бакалавр/
Багш, Математикийн /бакалавр/
Аялал жуулчлал-гадаад хэл /бакалавр/

НИЙГМИЙН УХААНЫ ТЭНХИМ

Хичээлийн жилийн зорилго: Оюутны суралцах итгэл зорилго, идэвх санаачлагыг өрнүүлэх

2010-2011 оны хичээлийн жилийн I улиралд “Нийгмийн ухааны тэнхим” 6 үндсэн багштайгаар үйл ажиллагаа явуулж ирлээ.

Манай тэнхим

· Түүх, нийгэм судлал

· Математик мэдээлэлзүй

· Англи хэл, аялал жуулчлалын мэргэжлийн сургалтыг хөтлөн явуулж байна.

Тэнхим нь багш оюутны ажиллах, суралцах үйл ажиллагааг шууд хөтлөн явуулж байгаа бөгөөд сургалт, эрдэм шинжилгээ, олон нийтийн үйл ажиллагаа явуулж байна.

“Нийгмийн ухааны тэнхим” нь III курсын оюутнуудын сургалтын явцад зайлшгүй эзэмших чадвар, дадлын биелэлтэд хяналт тавьж, удирдан хөтөлж байна.

2010-2011 оны хичээлийн жилийн II улиралд “Нийгмийн ухааны тэнхим” 6 үндсэн багштайгаар үйл ажиллагаа явуулж байна.

Манай багш нар:

· Докторант Н.Баянмөнх

· Докторант Д.Цогзолсүрэн

· Магистр Г.Гантогтох

· Магистр М.Одонтуяа

М.Бямбадорж

Tuesday, April 12, 2011

Баярлалаа

Сайн байна уу? Дэлгэрмаа багшаа бид нарт блогтой болоход минь тусалсанд зааж өгсөнд баярлалаа. Өшөө их зүйл сурахын тулд хичээх болно.

Амьд бурхан байдаг гэвэл тэр нь зөвхөн та билээ
Ариун мутраас нь адис авсан азтай хүмүүн нь бид билээ
Сац суварга олныг бүтээж ачийг тань хариулна гэвэл
Сая саяыг босгоод сэтгэл минь үл ханах билээ

Сүүдэр дайрвал хиртчих гэнэн цайлган насанд минь
Сүүнээс цагаан сэтгэлээр эрдмийн аянд хөтөлсөн
Сайхан залуу насаа бусдын төлөө зориулсан
Сайн мууг таниулж шинжлэх ухаанд сургасан

Олон ардын багачуудыг гар гараас нь атгуулан
Орчлонд хэзээ ч салахгүй үнэнч найзууд болгосон
Омог бардам омголон зандаа ташуурч явах үед минь
Ороолгосон харцаар ой тоонд минь амьдралын ухаан суулгасан.

Бөө мөргөл

Хүн төрөлхтөний эртний шашин бол бөө мөргөл мөн юм. Уул ус нь лус савдагтай хэмээн мөргөж сэтгэлдээ бий болсон дүрийг мод чулуунд бүтээж түүнээ шүтэн биширсээр онгон шүтээнийг бий болгожээ. Эрдэмтэн Ц.Дамдинсүрэн МНТ-ны Бөртэ чоно, Гоо марал бол хаан хатан биш, онгон шүтээн болсон амьтны нэр гэжээ. Тийн учир Бөртэ чино, Гоо марал хүн биш, амьтнаар төлөөлсөн бэлгэдлийн нэр болой. Хөдөө хээр буган хөшөө байх нь монголчуудын онгон шүтээнтэй холбоотой гэж академич Ч.Далай тэмдэглэжээ. Бөө мөргөл дархад цаатан урианхай нарын дунд дэлгэрч тэдний үндсэн шашин болжухуй. Бөөгийн элдэв үзэгдэл, амьдралд тохиолдсон гай гамшиг үхэл хагацал, баяр хөөр, гуниг гутрал, хийморьтой тохиол зэрэг нь уул ус тэнгэрийн эздийн хилэгнэл юмуу ивээл хишгээс үүдэлтэй гэж үзэж уул ус газар эх, эзэн тэнгэртээ мөргөж аврал өршөөл эрдэг. Үүнээс үүдээд лус савдаг, тэнгэр хурмастын хэлийг ойлгодог бөө зайран удган бий болсон. Дархад, цаатан урианхай нарын бөө мөргөлийн агуулга адилдуу юм. Цаатны бөө мөргөл нь аврал өршөөлөө бодь гөрөөсний дүрээр бүтээсэн онгон сахиуснаас гуйдаг. Дархад бөө нар дээд, дунд, доод гурван ертөнцөөс эрдэг. Дархадууд дээд өвгөө шүтдэг. Цаатан урианхай нарын дээд өвөг нь зөнөг бөө юм! Зөнөг бөө Хармай гэдэг газар тэнгэр болсон учир Хармайн онгоныг жил жилд тахидаг. Дархад бөөгийн анхных нь Мангир эхийн хэмээх удган бөө байв. Бөөг тахин шүтдэг гол зүйл нь онгод ирж биенд шингэж ач тусаа үзүүлдэг. Онгодыг тусгай дуудлага тахилагаар дуудна. Үүний нэг жишээ нь Цахирын ээжийн тахилага юм. Бөөгийн дуудлага:

Буриад бөөгийн дуудлага
Шулуун мөнгөн сүмтэй
Шинэс модон сэрэгтэй
Буриадаас ястай
Сууринаас гарвалтай
Бодонгуудаас омогтой
Тойгооной хүбүүн
Дошхон ноён баавай (1)
Дуулим хатан ижий
Эрхэ хонгор тайжа
Хатаа хар зангыг огтлом
Хар хэл амыг хариулагша
Хар Заргач ноён баавай (2)
Хаалгачин хар хатан ижий
Хатаамал цагаан тайжа

Бүдүүн төмөр нумыг
Бөхийтэл нь татдаг
Бөө ноён баавай (3)
Хатуу төмөр нумыг
Хотойтол нь татдаг
Хан Бөө ноён баавай (4)
Эр хүний хуй барьсан
Эхнэр хүний умай дэлгэсэн
Хан Зулмат ноён баавай (5)
Зулман хатан ижий
Зургаан эрхэ тайжа

Хүгдүүдээс омогтой
Буриадаас гарвалтай
Хан Хурмастын хүүгэн
Хан Цото ноён баавай (6)
Хатан буурал Согоо ижий
Эр хар эрх бэрх тайжа
Хашхаа тэнгэрийн хүбүүн
Хар бүргэд болон хувилдаг
Хан Шувуу ноён баавай (7)

Согсгор буурал хатан ижий
Алтан Мунтараас эхтэй
Ариун сайхан эрхүү голын эзэн
Эзэн тэнгэрийн элч
Эмингэ Цагаан ноён баавай (8)
Эрх цагаан цэцэн хатан
Эр хонгор эрх тайж
Баян тансаг
Байгал далайн эзэн
Баяндайн хүбүүн
Батцагаан ноён баавай (9)
Байхын дээдийг байгуулагша
Бардам буурал хатан ижий
Ариун тунгалаг
Ангар голой эзэн
Ам бардам

Ам цагаан ноёнхай
Алман буурал хатан ижий
Алтан худар хүүгэн
Баян дүүрэн Баргужингийн эзэн
Баян Бардам хар ноён баавай (10)
Барлаг буурал хатан ижий
Бажуу эрх цагаан тайжа
Хөх бух хүлэгтэй
Бултын ахлагч
Буха ноён баавай (11)
Буурал цагаан
Бодон хатан ижий
Бугаал хар тайж
Булган хар Сообой басган
Элстэйн нарийнэй эзэн
Эвэрт ноён баавай (12)
Эрдэм цагаан буурал хатан
Эрх тана хүүгэн эгшэ
Далайн дээд толт эзэн
Тай цэцэн Цэлмэг ноён баавай (13)
Цэцэн цагаан Дагуур хатан
Балжир цагаан басган
Дал гэх дайдын их эзэн
Есөн мутуу хошоонгид
Мэрхэ хоёр нохой
Мэгжэ хар гичий

Monday, April 11, 2011

Сэлэнгэ аймаг

Газар зүй
Сэлэнгэ аймаг нь Монгол улсын хойд хэсэгт Орхон Сэлэнгийн савын дунд зэргийн уулс бүхий нутгийг эзлэн оршино. Аймгийн нутгийн баруун хойд хэсгээр Юрийн хурдас, өмнөд хэсгээр нь герциний боржин, зүүн хэсэгт нь гүний боржин тархжээ. Аймгийн нутагт нүүрс (Улаантолгой, Шарын гол), төмөр (Төмөртэй, Төмөртолгой), алт (Их Алтат, Бугант, Толгойт) болон барилгын материалын баялаг бий.

Сэлэнгэ, Орхон, Хараа, Ерөө зэрэг манай орны том гол мөрд урсана. Сэлэнгэ мөрнөөр усан онгоц явна. Цагааннуур зэрэг нуур бий. Ерөө, Товхонханы, Хондын Могойн зэрэг рашаан бий. Нутгийн ихэнх хэсэгт уулын хар шороон хөрс, гол мөрдийн хөндийн хагшаа хурдаст хөрс тархжээ.

Амьтан ургамал

Нутгийн уулархаг хэсгээр (42%), ой хөвч тайга, бусад хэсгээр бэлчээрийн ургамал, гол мөрдийн хөндийгөөр шугуй ургажээ. Ойн ба хээрийн амьтад тархсан.

Аж үйлдвэр

Сэлэнгэ аймаг нь газар тариалан голлон хөгжүүлсэн аймаг юм. Манай орны газар тариалангийн талбайн үлэмж хэсэг энэ аймгийн нутагт Орхон Сэлэнгийн савд төвлөрсөн юм. Улсын үр тарианы 40 орчим хувийг үйлдвэрлэдэг, 570,000 гаруй малтай. Сэлэнгэ аймагт мод боловсруулах, гурилын, хүнсний, спирт бал бурамын үйлдвэр, вагон засварын газар бий. Сүхбаатар хот нь төмөр ба авто замын гол зангилаа нутаг бөгөөд манай хилийн байнгын чухал гарцын нэг юм.

Сумд

Wednesday, April 6, 2011

Өөрөөр хэлбэл, инээмсэглэл нь өөртөө болон бусдад эерэгээр нөлөөлөх нэг том арга юм. Үл таних газар, үл таних хүмүүсийн хүрээлэлд Та дулаахан инээмсэглэлийг хараад л маш их тайвшралыг мэдрэх нь дамжиггүй. Учир нь инээмсэглэл хүмүүст “Бүх зүйл хэвийн, чамайг хүлээн зөвшөөрч байна, айх ямар ч аюулгүй” гэсэн сэтгэгдлийг төрүүлдэг. Япончуудад “инээж буй хүн хамгийн хүчтэй” гэсэн зүйр үг бий. Тэгэхээр бид магадгүй инээмсэглэснээрээ бодож байснаасаа хамаагүй их зүйлийг нааштайгаар өөрчилж чадна.
Монголчууд их төв царайтай хэмээн дүгнэгддэг. Энэ нь бид сэтгэл хөдлөлөө хүссэн үедээ илэрхийлээд байдаггүй гэсэнтэй утга дүйцнэ. Гэвч сүүлийн үед уур бухимдлаа түрүүлж илэрхийлэх нь элбэг болсон. Энэ нь бидний нүүрний булчин сөргөөр хөдөлгөж, тэр хэмжээгээрээ өөрт болон бусдад сөрөг сэтгэгдэл төрүүлж байна гэсэн үг. Харин үүнээс сэргийлэх сайн “эм” бол яахын аргагүй инээмсэглэл юм. Инээмсэглэснээрээ бид нүүрний булчингуудын мэдрэлүүд сэргээж, түүгээр дамжин тархинд үйлчлэх мэдрэлийн эсүүдэд эерэг дохио өгч байгаа билээ.
Инээмсэглэх нь Танд багагүй асуудал болоод байгаа бол инээмсэглэж сурах дасгалд анхаарлаа хандуулна уу!
Инээмсэглэх дасгал
Дасгалын гол зарчим нь Та өдөрт хэд хэдэн удаа энэ дасгалыг хийхэд оршино. Ингэхийн тулд 1 минутын турш инээмсэглэлээ барих хэрэгтэй болно. Энэ дасгалыг Та гэртээ эсвэл гадуур явж байхдаа, зурагтын өмнө суухдаа, автобус, машинд гээд хаа байгаа газартаа хийгээрэй. Магадгүй эхний хэдэн секундэд инээмсэглэлийн оронд зүгээр нэг нүүрээ үрчийлгэж буй мэт санагдаж болох л юм, ялангуяа уур бухимдалтай үед. Гэхдээ дасгалын нэг ид шид нь, 10 секундын дараа л гэхэд Та өөрөө өөртөө инээд хүрч нөгөө нүүрний хувиралт чинь инээмсэглэл болон хувирдагт байгаа юм. Тэгээд хэсэг хугацааны дараа нээрээ л энэ нөхцөл байдалд уурлаж бухимдах хэрэг байна уу даа хэмээн өөрөөсөө асууж, харин хэдхэн мөчийн дараа л гэхэд Та тайвширч байгаагаа анзаарах болно.
Амьдралын янз бүрийн нөхцөл байдалд хэрэглэгдэх инээмсэглэлийн талаарх Танд хэрэгтэй байж болох зөвлөгөөнүүдийг хүргэе.
Эхний зөвлөгөө: утсаар ярьж байх үед
Утсаа авахаасаа өмнө, эсвэл хэн нэгэн лүү утсаар залгахаасаа өмнө инээмсэглэ. Энэ бяцхан арга нь Таныг энгийнээр ярьсанаар илүүтэйгээр утсаар харилцаж буй хүнд чинь эерэг сэтгэгдэл төрүүлэх бөгөөд харилцан ярианд эерэг уур амьсгалыг бүрдүүлж өгдөг. Баяртайгаар инээмсэглэж ярихад утасны цаана байгаа хүн тун урамтай гэх чинь тантай ярилцаж байсан тохиолдлыг санаарай л даа. Хоёр дахь зөвлөгөө: хэрэв та бухимдаж байвал
Та дасгалаа яг бухимдал төрсөн үедээ хийгээрээ. Хичнээн том зайтай газар байсан ч хэн нэгэнд мэдэгдэлгүйгээр инээмсэглэх булан Танд олдох л болно. Тэгээд нэг минутын дасгалаа таны сэтгэл санааны байдал сайжирч байгааг мэдрэх хүртлээ хийгээд үзээрэй.
Гурав дахь зөвлөгөө: хэрэв өөр хэн нэгэн бухимдалтай байвал
Хэд хэдэн даа хичээллэсний дараа Танд зориудаар инээмсэглэх хамаагүй амархан болсон байна. Хэрэв Та тэгж чадаж байвал бусад хүмүүст зориулан инээмсэглэхийг хичээгээрээ. Та чин сэтгэлээсээ инээж чадах юм бол бусад хүмүүсийг тэр инээмсэглэлээрээ тайвшруулж чадна. Дөрөв дэх зөвлөгөө: хэрэв танихгүй хүнтэй танилцвал
Яг энэ тохиолдолд бид өөртөө итгэлгүйгээсээ ч юмуу, нөгөө хүн нь хэрхэн хүлээж авах бол хэмээн санаа зовиносноосоо болоод инээмсэглэх тал дээр их “бүрхэг” байдаг. Энэ тохиолдолд Та ухамсартайгаар инээмсэглэх хэрэгтэй. Яагаад гэвэд инээмсэглэхэд Таны нүд, хөнгөн хөдөлгөлгөөн нэмэгдээд таны бодсоноос илүү нөхөрсөг үйлчлэл үзүүлэх болно. Инээмсэглэн танилцахад хүмүүс жирийн үед байдгаасаа илүү нээлттэй, нөхөрсөг хариу үйлдэл үзүүлдэг болохыг судлаачид тогтоожээ. Танд ч гэсэн ялгаагүй тийм мэдрэмж төрөх нь дамжиггүй.
Тав дахь зөвлөгөө: захидал бичихийн өмнө
Таны сэтгэл санааны байдал хэр эерэг байна, төдий чинээгээр захидалд чинь тэгж үйлчилнэ. Ихэвчлэн хүмүүс сэтгэл санааны байдал таагүй байх үедээ захидал бичдаг тул энэ нь бодит байдалд төдий л нийцэхгүй агуулгатай захидал болох нь бий. Тиймээс захидал бичиж байхдаа өөрийгөө үргэлж “эерэг байдлаар шагнаж байгаарай”!

Tuesday, April 5, 2011

Монголын дизайнеруудын холбоо, “Шилмэл загвар” хамтран зохион байгуулдаг “Хаврын гоёл” наадам энэ сарын 7-нд Соёлын төв өргөөнд болох гэж байна.

15 дахь жилдээ зохиогдож байгаа энэхүү наадамд загварын агентлагуудын дизайнер, их, дээд сургуулийн оюутнууд оролцож 2010 оны хавар, зуны гоёлыг тодорхойлох аж.

“Хаврын гоёл” наадам хувцас загвар, интерьер, график дизайн гэсэн төрлөөр шилдгүүдээ тодруулна. Энэ удаагийн наадамд гадаадын шилдэг дизайнерууд урилгаар оролцох юм байна.

Гоёл 2011

Монголын загварын тайзыг чимж явдаг гоо бүсгүйчүүд хувцас загварын хүрээний урдаа барьдаг “Гоёл” наадмын тайзнаа ширүүн өрсөлдөөн өрнүүлнэ. Хэдийгээр араасаа элдэв хэл ам дагуулах нь их ч энэ наадам хүссэн, хүсээгүй Монголын загварын ертөнц амьд байгааг сануулдаг цорын ганц тайз юм. Хорь гаруй жил сайн, муугаараа хэлүүлж байгаа “Гоёл” наадам эмнэлгийн угаагч байсан эгэл жирийн охиныг Монголын загварын ертөнцийн мөнхийн залуу хатагтай болгон хувиргасан нь топ модель Э.Одгэрэл. Эхлээд Монголд, дараа нь Азийн топоор өргөмжлөгдсөн Д.Болормаагийн амжилт, түүний өвөрмөц дүр төрх, карьер бусад зуу зуун бүсгүйчүүдийн адил “Гоёл”-оос шууд хамааралтай.
Германд суурьшин, загварын чиглэлээр багшилж байгаа мисс О.Оюунтуяа, Сингапурын загварын агентлагт уригдсан топ модель Д.Болормаагийн дүү Д.Энхсүрэн, Австралийн телевизийн шоуг гоёж яваа Г.Одончимэг, Солонгосын алдарт загвар зохион бүтээгч Андрей Кимийн үзэсгэлэнт хатагтай нарын нэг Г.Алимаа гээд монгол охид хил хязгаар туулан, дэлхийн загварын агентлаг, гоо сайхны ертөнцөд хүлээн зөвшөөрөгдөх болсон нь ч “Гоёл” наадмын бахархал юм.
Энэ удаагийн “Гоёл 2011” наадамд 250 хүнээс шилж сонгосон 50 загвар өмсөгч оролцох юм байна. Хоёр сарын турш “Гоёл”-д бэлтгэсэн бүсгүйчүүдийн тал хувь нь “шинэхэн” загвар өмсөгчид байх бололтой.
“Гоёл”-оос төрсөн 11 топ модель байдаг. Тэдний хамгийн отгон нь болох Ч.Уранбилэгээс загварын хүрээнийхэн яахын аргагүй тэсрэлт, өөрчлөлт хүлээж байгаа. Бүтэн жилийн турш загварын шоуны урилгад дарагдаж, өдөр ирэх тусам өнгө зүс нь улам гэрэлтэх болсон топ модель Х.Ундраа, Ч.Туяацэцэг, Г.Уранцэцэг, Д.Пүрэвсүрэн нар “Гоёл”-ын бэлтгэлдээ орсон сурагтай. Өмнөд Солонгост суралцаж байгаа “Азийн хатан хаан” өргөмжлөлт Г.Оюунгэрэл дахиад л энэ наадмын гол дүрийн нэг байх нь тодорхой. Сүүлийн хоёр ч удаагийн “Гоёл”-оос топ модель болох боломжоо алдсан түүнийг эгээтэй л “Ард түмний топ” гэж өргөмжлөхөөс наагуур байдаг. Олон ч наадмаас сэтгэл дундуур харьсан Г.Оюунгэрэл хатагтай энэ жил гандан буурахгүйгээр дахин тайзнаа ирэх сураг байна. Басхүү өмнөх наадмаас онцолж дуулгах мэдээ гэвэл, “Гоёл-2011” гадны зочин олонтой байх төлөвтэй. Япон, Өмнөд Солонгос, ОХУ, Тайландын загвар зохион бүтээгчид өөрсдийн загвараа моделиудын хамт Монголын “Гоёл”-д сойх болсноор өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад олон улсыг хамрах нь ээ. “Гоёл”-ыг зорин ирсэн Японы дизайнер Аyumi Sufu гэхэд л маргааш “Шилмэл загвар”-ын ордонд өөрийн “Jazzkatze” брэндийн коллекцийг дэлгэж, япон стилийг сурталчилах гэнэ.
Соёлын төв өргөө, цав цагаан тайз, гоо бүсгүйчүүдийн үзэсгэлэн, Монгол хүний гараар урласан хувцас загварын өнгө, Монгол загварын ертөнц… Шинэ оны босгон дээр яахын аргагүй сэтгэл татдаг “Гоёл” наадам дээр уулзацгаая. Уг нь тэнд л бидэнд хамгийн ойр гоо сайхан оршиж байдаг шүү дээ.

Монголын дизайнеруудын холбоо, “Шилмэл Загвар” хамтран зохион байгуулдаг “Гоёл-2011” наадам хоёр өдөр үргэлжилж байна.
Монгол урлаачийн ухаан, ур шингэсэн бүтээлийг Монголын үзэсгэлэнт бүсгүйчүүд хэрхэн амьдруулж буйг та дүгнэх буй за.

Monday, April 4, 2011

Гоёл 2011

Thursday, March 31, 2011

мэдээлэл зүй

Хүснэгт үүсгэх

Бичвэртээ хүснэгт оруулах шаардлага зайлшгүй гарна. Хүснэгт үүсгэхдээ цэс болон стандарт хэрэгслийн мөр дээрх товч ашигладаг.

Товч ашиглан хүснэгт үүсгэх:

1. Хүснэгт оруулах хэсэгт заагчаа байрлуулаарай

2. Стандарт хэрэгслийн мөрөөс Table / Хүснэгт/ гэсэн товч дээр дарахад жижиг цагаан дөрвөлжингүүд бүхий цонх гарч ирнэ.

3. Хэдэн мөр, баганатай хүснэгт оруулахаа хулганаар чирж тэмдэглэнэ. Хулганы товчийг туллахад, бичвэрт хүснэгт үүссэн дүрс харагдана.

Цэс ашиглан хүснэгт үүсгэх

1. Хүснэгт оруулах газраа заагчаа байрлуулаарай.

2. Table/ Insert Table ( Хүснэгт оруулах ) заалт сонгоорой. Дэлгэцэнд хүснэгтийн мөр, баганыг оруулах цонх гарч ирнэ.

3. Number of Column ( Баганын тоо ) гэдгийн ард баганын тоог зааж өгнө.

4. Number of Rows ( Мөрийн тоо ) гэсэнд мөрийн тоог оруулж өгнө.

5. Column Width ( Баганын өргөн ) гэсэнд оруулах баганын өргөнийг зааж өгдөг.

6. AutoFormat ( Автоматаар хэвжүүлэх ) дарвал, хүснэгтийн бэлэн хэвүүдийг харуулсан жагсаалт гарч ирдэг. Эхэлж хүснэгт оруулж байгаа тохиолдолд энэ товчийг дарах хэрэггүй.

7. ОК дарж хүснэгтээ оруулаарай.

Багана нэмэх

1. Багана нэмэхэд баруун тийш шилжих баганаа тэмдэглээрэй.

2. Table/ Insert Column багана оруулах заалт сонгоорой.

Мөр багана устгах

1. Устгах мөр баганаа идэвхжүүлээрэй.

2. Table/ Delete Row Мөр арилгах, Delete Column Багана арилгах заалт сонгоно.

Хүснэгтийг хүрээлэх

Дэлгэцэн дээр хүснэгт байрлаж байгааг харуулж буй тасархай зураас хэвлэхэд цаасан дээр харагддаггүй. Иймээс хүснэгт оруулснаа харахын тулд хүрээ хийх хэрэгтэй. Юуны өмнө хүрээ хийх хэрэгслийг дэлгэцэн дээр гаргая.

1. View / Toolbars заалт сонгоорой.

2. Borders Хүрээ гэдгийн өмнө тэмдэг тавина.

3. ОК дарахад, дэлгэц дээр дараах BordersToolbar / Хүрээний хэрэгслийн мөр / гарч ирдэг.

- Хүрээ зурах хүснэгтээ идэвхжүүлээрэй.

- Line Style / Шугамын төрөл / нээгдэх жагсаалтыг онгойлгож, хүрээлэх шугамын төрлөө сонгоно.

- Хүрээний хэлбэрээс хүснэгтийн гадуур, дотуур гэдгийг сонгож хүснэгтээ хүрээлээрэй.

Хүснэгттэй ажиллах бусад боломжууд

Олон нүд нэгтгэх

1. Нэг нүд болгох нүднүүдээ идэвхжүүлнэ.

2. Table / Merge Cells Нүд холбох заалт сонгоход, нэг нүд болно.

Нэг нүдийг хуваах

1. хуваах нүдээ идэвхжүүлнэ.

2. Table / Split Cells Нүд хуваах заалт сонгож, гарч ирсэн цонхонд хэд хуваахыг зааж өгөн,ОК дараарай.

Wednesday, March 30, 2011

Monitor (Дэлгэц)

Монитор нь компьютер дэх мэдээлэл, текст, дүрс, зургийг дэлгэцэнд харуулдаг тусдаа эд анги юм. өөрөөр хэлбэл уян болоод хатуу диск доторх мэдээллүүд, программ хангамжууд, тэдгээртэй ажиллах, компьютерийн гараас оруулах тэмдэгтүүд бүгд энэ л төхөөрөмжийн дэлгэц дээр харагддаг билээ.

Тэгвэл дэлгэц (дисплей) болон монитор гэсэн 2 ойлголт, хэллэг байдаг. Эдгээр нь нэг юмуу эсвэл нэг бүхэл юмыг хоёр янзаар нэрлээд байна уу гэсэн асуулт гарч болох юм.
Монитор гэдэг нь компьютер дэхь зүйлсийг дэлгэцээр гаргах боломжтой салангид төхөөрөмжийг хэлдэг. Харин display нь зөвхөн мониторын экран юм. Иймд энэ хоёр бол нэг нь нөгөөдөө багтаж байдаг нэг бүхэл зүйл (эд анги) юм.
Жишээ нь: Хэрэглэгч та зарим нэг зургийн файлийг нээх үед . . . cannot displayed!!! гэсэн алдааны мэдээлэлтэй таардаг. Харин . . . cannot monitored !!! гэж гардаггүй. Мөн зөөврийн компьютерийн хувьд монитор гэхээсээ display буюу дэлгэц гэж нэрлэдэг. Яагаад гэвэл зөөврийн компьютерийн дэлгэц нь салангид биш их биетэйгээ цуг байдаг. Хэрэв дэлгэц (display) нь эвдэрчихвэл Desktop буюу ширээний компьютерийн мониторт залгаад ажиллаж болдог.
Дээрхээс үзэхэд ялгаатай гэдэг нь харагдаж байна. Гэвч хүмүүс дэлгэцийг монитор, display хоёрын аль алинаар нь дууддаг.
Монитор хэдэн янз вэ?
Мониторын ялгаа гэвэл тэр нь дотроо хэдэн инчийн ямар төрлийн дисплейтэй гэдгээр тодорхойлогддог. Харин дисплейг доорх үзүүлэлтүүдээр тодорхойлно.
өнгө ба resolution (өнгө ялгаруулалт)
Анхны компьютерүүдийн дисплей ихэвчлэн хар цагаан байсан бол өнөөдөр ихэвчлэн өнгөт дэлгэцтэй мониторуудыг үйлдвэрлэх болсон байна. Энэ үзүүлэлтийг тайлбарлахад pixel -ийн тухай мэдэх шаардлагатай юм.
Харин хэдэн өнгөөр харуулж чадаж байгаагаас уг дисплейний өнгөний үзүүлэлт тодорхойлогддог байна.
– Monohrome display Adapter нь хар цагаан хоёр өнгөтэй, 1970 онд гарсан.
– CGA (Color Graphics Adapter) нь 1981 онд гарсан, өнгөр ялгаруулалт нь хөндлөнгөөр 320 pixel, босоогоор 200 pixel хүртэл байх ба дөрвөн өнгөтэй.
– EGA (Enhanced Graphics Adapter) нь 1984 онд гарсан, арван зургаан өнгөтэй, хөндлөнгөөр 640 босоогоор 350 pixel -тэй.
– VGA (Video Graphics Array) ийг 1987 онд гаргасан бөгөөд 640 x 480 pixel бүхий 16 өнгөтэй, эсвэл 320 x 200 pixel бүхий 256 өнгөтэй байхаар сонгож болдог.
– XGA (Extended Graphics Array) нь 1990 онд гарсан 800 x 600 pixel бүхий 16,000,000 өнгөтэй эсвэл 320 x 200 pixel бүхий 65,536 өнгөтэй байхаар сонгож болдог.
– SVGA (Super Video Graphics Array) нь 1993 онд гарсан. 14 инчийн дисплейтэй бол 16,000,000 өнгийг 800 х 600 pixelтэйгээр, 20 инчийн дисплейтэй бол 1280 x 1024 эсвэл 1600 x 1200 pixelтэй байхаар сонгох боломжтой байдаг.
Дэлгэцийн хэмжээ
Мониторын дэлгэцийг түүний хэмжээгээр нь бас ялгадаг ба энэ нь инч гэсэн нэгжээр хэмжигддэг. Жирийн хэрэглэгч нарт зориулсан персонал компьютерийн хувьд ихэвчлэн 12, 13, 15, 17 инчийн дисплейтэй байдаг.

үйлдвэрлэсэн технологи
Энэ бол электроникийн технологийн ямар аргаар мэдээллийг экран дээр харуулж буйгаар нь ялгах ялгаа юм. Ихэнх дисплей бидний сайн мэдэх электрон цацрагт хоолойн (CRT- cathode ray tube) технологиор бүтээгддэг. Бусад төрлийн технологиор бүтээгдсэн дисплейнүүд маш нимгэн байдаг бөгөөд эдгээрийг хавтгай экрантай дэлгэц (flat-panel display) гэдэг байна.
Энэ төрлийн дисплейд
LED – гэрлэн диодын
LCD- шингэн кристаллийн технологиор хийгдсэн дисплейнүүд багтдаг.

Хөтөлбөр

Ээлжит хичээлийн хөтөлбөр

Сэдэв: Бүхэл илтгэгчтэй зэрэг, түүний чанар

Хамрах хүрээ: 9-ранги

Хугацаа:40 минут

Зорилго: n зэргийн язгуур болон бутархай зэрэг хоёхын ялгааг таниулах

Зорилт: n зэргийн язгуурыг таних

Зэрэг дэвшүүлж чадах

Арга зүй: Тайлбарлан ярих

Агуулга:

Судлагдахуун	Ур ухаан
Бүхэл илтгэгчтэй зэрэг, түүний чанар	n зэргийн язгуурыг бодож сурах Бутархай зэргийг бодож сурах Танил бус түвшинд бодлого бодож сурах

	Багшийн үйл ажиллагаа	Сурагчийн үйл ажиллагаа	Хэрэглэгдэхүүн
Үйлийн баримжааг ялган таниулах үе	Мэндлэнэ. Ангийн ирц авна.	Мэндлэнэ. Ангийн дарга ирц өгнө.	Самбар, шохойш Сурах бичиг, сургалтын материал, хавсралт
Үйлийн баримжааг үнэлж хөгжүүлэх үе	Бид өмнө тооны бүхэл илтгэгчтэй зэргийн тухай өмнөх ангиудад үзсэн билээ. Тэгвэл a2=aаа*а...................а Энэ а тоог n удуу үржүүлнэ гэсэн үг . Самбарт чанаруудыг өлгөн. Дараа нь дасгал ажиллуулна. Сурах бичиг хуудас 99,№35-39 Багш ойлгоогүй хүүхдэд зааж өгнө. Дэвтрийг нь шалгана.	Багшийн асуусан асуултанд хариулна. Чанаруудаа нэрлэнэ. Багшийн өгсөн даалгаварыг бодно. Ойлгоогүй зүйлээ Багшаас асууна. Мэдэж авна. Бодлогоо шалгуулна.
Гэрийн даалгавар	Сургалтын материал хуудас 124,№4-12	Гэрийн даалгавар аа тэмдэглэж авна